1765

12 januari 2020

Zoveel is zeker, alleen door te veronderstellen dat God persoon is, kon het beginnende monotheïsme slagen in zijn meest ambitieuze manoeuvre – het grenzeloos onwaarschijnlijke verheffen tot wat voor het geloof het zekerste is.
Peter Sloterdijk Het heilig vuur, 30

Aangezien de geschiedenis van de jodenhaat waar christenen zich voor moeten verantwoorden bibliotheken vult, archieven van laaghartigheid waarin hele generaties onderzoekers zo niet aan de mensheid, dan toch wel aan het christendom leerden twijfelen, hoeven we hierover in het kader van een formele opsomming verder niets te zeggen – afgezien van de begripskritische opmerking dat men op deze verschijnselen vaak volkomen mechanisch de uitdrukking 'antisemitisme' toepast, waarmee men aan de absurde gedachtespinsels van het politieke racisme uit de negentiende eeuw nog altijd te veel eer bewijst.
Peter Sloterdijk Het heilig vuur, 44

Een van de aantrekkelijkste aspecten van het vroege christendom was dat het de maatstaven van de Romeinse wreedheidscultuur ondermijnde – eerst en vooral door zijn verzet tegen de verruwende gladiatorenspelen, die zich in de keizertijd tot een alomtegenwoordige vorm van decadente massacultuur hadden ontwikkeld (vergelijkbaar met de perversies van de topsport sinds de tweede helft van de twintigste eeuw).
Peter Sloterdijk Het heilig vuur, 63

Zoals bekend zijn de ergste vormen van terreur die welke zich op de meest verheven bedoelingen beroepen.
Peter Sloterdijk Het heilig vuur, 68

Als er een Amerikaanse drie-eenheid zou zijn, dan bestond die uit Jezus, Machiavelli en de geest van het geld.
Peter Sloterdijk Het heilig vuur, 69

Verder hebben schrijvers als Kierkegaard, Dostojevski, Nietzsche, Heidegger en anderen laten zien dat wat doorgaans voor geloof wordt uitgegeven, vaak een soort hysterie is – een met inzet van het gehele bestaan opgevoerde huichelarij, die deze toneelspelers een felbegeerde rol op de jaarmarkt der religieuze ijdelheden moet opleveren.
Peter Sloterdijk Het heilig vuur, 81

Want wat is een profeet anders dan een aangetekende brief aan de mensheid?
Peter Sloterdijk Het heilig vuur, 95

In de 'geschiedenis' leven, dat is een gedachte waar alleen mensen op kunnen komen die ervan overtuigd zijn in een derde tijd te leven: een onvermijdelijk moeizaam overgangsfase tussen de aangeboren ellende en een beloofde tijd van gelukzalige vervulling.
Peter Sloterdijk Het heilig vuur, 110

Om het even paradoxaal te zeggen als het zich laat aanzien: met het toenemen van haar zelfbewustzijn zette de Verlichting zich niet alleen af tegen de historische gegroeide vorm van monotheïsme, ze bracht zelf een monotheïsme van hogere orde voort, waarin enkele universele geloofsartikelen een dogmatische geldigheid kregen.
Peter Sloterdijk Het heilig vuur, 128-129

Ideologieën in de sterke zin van het woord zijn bewegingen die met atheïstische wereldprojecten de vorm van het vurige monotheïsme na-apen.
Peter Sloterdijk Het heilig vuur, 130

Ik herhaal het als een credo en wens het de kracht toe om zich als vuurtongen te verspreiden: alleen de weg van de beschaving staat nog open.
Peter Sloterdijk Het heilig vuur, 150

1764

8 januari 2020

Hij had het gehoord, 's avonds lezend op de bank, het getrippel. Vanuit zijn ooghoeken zag hij het bij de post van de deur. Hij schoot omhoog en rende erop af. Het verdween in de keuken en waar hij ook zocht, hij kon het niet vinden.

Zijn dochter zag het later, maar wist het niet zeker. Misschien heb ik het me verbeeld, zei ze, toen hij in alle hoeken en gaten van zijn slaapkamer keek en geen aanwezigheid vond.

Maar vanochtend toen hij zijn jas aantrok, voelde hij iets in de mouw van zijn jas, iets met een koordje. Hij greep met zijn hand van de andere arm om te voelen en toen viel het op de grond. Het schoot weg. Snel sloot hij de deur naar de gang en deed de deur naar buiten open. Hij zag het, angstig heen en weer rennend, net zo geschrokken als hij. Toe maar, ga maar naar buiten, hoorde hij zichzelf zeggen en toen hij voldoende afstand nam, ontsnapte het. Hij keek het nog even na.

Nog lang voelde hij het op zijn arm, daar waar het zich verscholen had in zijn jas. Fantoommuis.

1763

6 januari 2020

Het moet niet zo zijn, denkt hij; deze altijd hongerige donkere wolk van het je niet meer kunnen schelen en niet meer willen, die altijd in de buurt is.
Cynan Jones De lange droogte, 101

En wat moet je anders in het leven dat het pad volgen waar je plezier en interesses liggen, zonder erg te hebben in de prijs of wat het van je vergt, maar om te genieten van de dingen die begerenswaardig zijn, en waar je gelukkig van wordt.
Cynan Jones De lange droogte, 124

Waarschijnlijk leer je iemand net zo goed kennen in de manieren waarop hij zich verbergt.
Marijke Schermer Noodweer, 80

Ik faal in de maatschappij omdat ik niet anders kan, maar ook omdat ik niet anders wil.
Frida Vogels Dagboek 1977-1978, 221

Maar het is een rare moderne gedachte dat je je pas jezelf voelt onder een wolkeloze hemel.
Marijke Schermer Noodweer, 140-141

1762

5 januari 2020

Ach, u weet wel ...

Hij haalt diep adem. Hij moet altijd diep adem halen om de sprong te wagen. Of, zoals in zijn geval, een huppeltje. Daarom is hij graag thuis, om adem te kunnen halen. Daarom richt hij zijn thuis sober in, omringt hij zich met boeken waarvan de aanblik hem rust geeft, waarvan de aanwezigheid hem blij maakt. Waarom boeken dat effect op hem hebben, dat weet hij niet. Misschien omdat zijn moeder hem voor het slapen gaan voorlas en die zeer zeldzame momenten van intiem contact met zijn moeder mee resoneren als hij zijn boeken ziet of wanneer hij leest.

Maar die sprong. Of in zijn geval, dat huppeltje.

De deur uitgaan, iets ondernemen. Hij wil het wel, maar nu hij weer betaalde arbeid verricht mist hij het thuis zijn, het alleen thuis zijn. Alleen de kinderen en de trouwste vrienden zijn dan welkom in zijn gekoesterde alleeenzaamheid. Zolang hij maar niet de indruk krijgt dat hij dan per se uit moet, iets buitenshuis moet ondernemen, iets behoort te ondernemen. Dat wil hij wel, maar alles op zn tijd, eerst op adem komen en naarmate hij steeds meer zichzelf toestaat te luisteren naar zijn eigen behoeften, merkt hij, dat hij dieper moet ademen om een grotere sprong te kunnen maken. Voor anderen is dat een huppeltje.

Hij heeft het velen horen denken en sommigen horen zeggen: jouw behoefte aan lezen is een vlucht. Het boek schermt je af voor het echte leven. Lezen is iets voor de tijd die rest, als je eerst actief iets ondernomen hebt, mensen ontmoet hebt, leuke dingen gedaan hebt, weer iets van de wereld gezien hebt.

Hij heeft het vaak gedacht, maar zelden uitgesproken: die mensen die altijd maar onderweg zijn, nooit thuis zijn, die zijn op de vlucht voor zichzelf, ze zijn bang voor de confrontatie met de stilte, met hun innerlijke stem, met hun angsten.

Nu weet hij, dat wat voor de één verstikkend is, voor de ander verademend kan zijn. Hij weet dat mensen tegenstrijdige behoeften hebben. Hij weet dat lezen een vlucht kan zijn, maar juist ook een confrontatie, zoals de wereld intrekken zowel confronterend kan zijn als een vlucht. En wellicht is het in alle gevallen wel beide. Dat achter onze behoefte aan een gevoel van welbevinden ook een vlucht voor het andere, de ander, voor onszelf, aanwezig is. Als een schaduw. Dat mensen allemaal hun eigen wijze hebben om op adem te komen om vervolgens datgene aan te kunnen wat hen de adem beneemt.

Zijn onderdompelen in alleenzaamheid is een voorwaarde voor hem om de wereld weer tegemoet te kunnen treden. Het is een balans die hij in zijn leven nodig heeft. Vroeger zei hij vaak: wanneer ik onder de mensen ben, verlang ik naar alleenzaamheid en wanneer ik alleen ben verlang ik naar mensen. Nu zegt hij: ik moet alleen geweest zijn om onder de mensen te kunnen zijn en wanneer ik onder de mensen geweest ben, moet ik weer alleen zijn. Het ene is een voorwaarde voor het andere.

De laatste jaren denkt hij eindelijk het juiste evenwicht gevonden te hebben, een precair evenwicht dat voor hem werkt. Precair omdat het gewicht van de wereld altijd dreigt de ene kant ten onder te laten gaan, zodat hij steeds dieper moet ademen om het evenwicht weer te herstellen. Soms raakt hij daarvan buiten adem. Uiteindelijk heeft hij geleerd dat het een oneerlijke strijd is, dat hij niet dieper kan ademen, dat hij soms de sprong moet wagen om de gewichtigheid van de wereld te verlichten.

U weet wel, zon sprong dat voor u slechts een huppeltje is.

1761

2 januari 2020

Ineens hadden de dagen geen achterkant meer. Hij vroeg zich af of dat erg was. Weliswaar had hij trouw de dagen geplukt en de keerzijden gelezen, maar ze hadden zelden tot iets geleid. Dat wil zeggen, hij had zo zijn gedachten erover gehad, gedachten die zich dan spontaan aandienden, maar van opschrijven kwam het niet. Soms had hij de achterkanten bewaard voor betere tijden en ze stapelden zich op. Wanneer de gelegenheid er was, was het vuur gedoofd. Nu was er niets meer dan een onbeschreven blad en kijk, hij schrijft.

1760

26 december 2019

To what degree is a text independent from its relationship to interpretations made of it?
Mark Csikszentmihalyi Religious and Philosophical Aspects of the Laozi, 153

In contemporary society, where we now possess the means to wipe out the entire human race, it would seem to be still quite important to oppose war and the use of violence to solve problems.
Mark Csikszentmihalyi Religious and Philosophical Aspects of the Laozi, 231

The young Friedrich Nietzsche declares with superb conventionality, "For recreation I turn to three things, and a wonderful recreation they provide! – my Schopenhauer, Schumann's music, and, finally, solitary walks."
Rebecca Solnit Wanderlust. A History of Walking, 16

Citizenship is predicated on the sense of having something in common with strangers, just a democracy is built upon trust in strangers.
Rebecca Solnit Wanderlust. A History of Walking, 218

The world is no longer on the scale of our bodies, but on that of our machines, and many need – or think they need – the machines to navigate that space quickly enough.
Rebecca Solnit Wanderlust. A History of Walking, 258