1671

15 juni 2018

'Zijn wij niet geheel vrij in onze dromen?'

'Jawel, maar het ontwaken is triest...'

'De goede dromer wordt niet wakker.'

Fernando Pessoa Het uur van de Duivel, 11

1670

12 juni 2018

If utterance is denied, the thought lies like a burden on the man.
Ralph Waldo Emerson Essays & Lectures, 83

It shows that there is a commanding attraction in the moral sentiment, that can lend a faint tint of light to dulness and ignorance, coming in its name and place.
Ralph Waldo Emerson Essays & Lectures, 85

Ik zie alles wat me overkomt in de eerste plaats als typerend voor mijzelf; ik eigen me mijn ervaringen toe, kun je zeggen.
Frida Vogels Dagboek 1970-1971, 44

Dat wat je schrijft op anderen kan overkomen als echt en waar, terwijl het voor jezelf niets betekent, is een beklemmende gedachte.
Frida Vogels Dagboek 1970-1971, 50

Het is mijn ijver en mijn lediggang, mijn overwinning en mijn overgave, mijn dapperheid en mijn beven, het is mijn zonlicht en mijn bliksem uit donkere wolkenpartijen, het is mijn ziel en ook mijn geest, mijn zware ernstige granieten ik, dat echter weer tegen zichzelf kan zeggen: 'wat doe ik ertoe!'
Friedrich Nietzsche Nagelaten fragmenten. Deel 3, 259

1669

10 juni 2018

Eero Järnefelt (18631937)
Portrait of Jean Sibelius (1892)

1668

9 juni 2018

Het was te lang geleden dat ik bij hem langs gegaan was. Druk vertellend liep hij om me heen. 'Nee, dat is niks, altijd maar thuis zitten. Weet je, ik doe dit werk al tientallen jaren, ik ben het gewend om vroeg op te staan en dan hier om een uur of acht te zijn en dan kom je nog wat onder de mensen, nietwaar? En als ik het zat ben, ga ik om een uur of half twee weer naar huis. Thuis verveel ik me kapot, ik kan me slecht vermaken. Natuurlijk, ik kan met een vriend naar Amsterdam gaan, maar dan zit je om elf uur 's ochtends al aan het bier. Dat is voor één keer leuk, maar niet iets om elke dag te doen.'

Ik keek hem nog eens aan in de spiegel. We waren ongeveer even oud. Terwijl ik altijd voor de vorm zat te mopperen over de kalende plekken op mijn hoofd, was hij nog trots op zijn bos haar. 'Ja man, daar doe je niets aan', zei hij dan op z'n Amsterdams. Maar nu was hij kaal. Lymfeklierkanker. 'Na een dag chemo kon ik zo de plukken haar eraf trekken' en hij bewoog zijn hand vanaf zijn glimmende schedel om het te illustreren. Toen hij mijn wenkbrauwen bijwerkte met de tondeuse sloot ik even mijn ogen. Het had mij kunnen overkomen, dacht ik, en ik heb weinig haar te verliezen.

Hij maakte het schort los en depte de haartjes met een handdoek weg uit mijn nek. 'Zo doe je dat, deppen, niets vegen met een handdoek of wegblazen met een föhn, dat moet je deppen, ik heb klanten die komen na twee uurtjes terug en die zeggen dan, wat heb jij dat toch goed gedept!' 'Je bent de Rembrandt onder de kappers,' lachte ik. Met een zwaai haalde hij het schort bij me weg, ik zag de plukken haar op de grond vallen. Hij matste me bij het afrekenen, hij had te weinig wissel­geld. ''t Is goed man.' Ik gaf hem een hand. 'Tot de volgende keer.'

1667

7 juni 2018

Anita Rée (1885-1933)
Head of a Woman with Hand (1922-1925)

1666

6 juni 2018

Met mensen kunnen praten: dat is de sleutel tot de wereld.
Sara Baume Zevenduizend eiken, 119

De elegantie van zijn woorden verbaast me, waardoor ik me ineens afvraag of leven onder tragische omstandigheden onvermijdelijk poëzie in iemands zinnen laat sijpelen.
Sara Baume Zevenduizend eiken, 137

(...) misschien is eenzaamheid niets anders dan je nutteloos voelen.
Sara Baume Zevenduizend eiken, 160

Het is tijd om te accepteren dat ik middelmatig ben en om de acceptatie van mijn middelmatigheid niet langer als een groot verlies te beschouwen.
Sara Baume Zevenduizend eiken, 205

Life is comic or pitiful, as soon as the high ends of being fade out of sight, and man becomes nearsighted, and can only attend to what addresses the senses.
Ralph Waldo Emerson Essays & Lectures, 79

1665

4 juni 2018

'Er is eigenlijk weinig mis met me,' zeg ik. 'Het is gewoon dat ik niet, zeg maar, niet ben zoals alle anderen – ik wil niet dezelfde dingen. En dat hoort niet, ik bedoel, in hun ogen, en het voelt alsof zij denken dat ze verplicht zijn om me normaal te maken, dat het niet acceptabel is dat ik gewoon iets anders wil, snapt u?'

Ik besef dat ik voorover leun. Ik leun achterover. 'Dus het is alsof ik prima in mijn vel zit,' zeg ik, 'maar mijn vel niet voldoet aan het beeld dat andere mensen van het leven hebben, en dat voelt als een enorme druk, als ik eerlijk ben, en dan weet ik niet meer hoe ik die twee dingen met elkaar moet rijmen: geaccepteerd worden door de maatschappij, maar tegelijkertijd ook in mijn eigen vel blijven.'

Een onderbreking die zich uitrekt tot een ongemakkelijke stilte. Dan eindelijk zegt de dokter iets. Ze vraagt: 'Heb je baan op moment?'

'Nee,' zeg ik. 'Ik heb geen baan.'

'Zou jij beter voelen als jij baan had?'

Ik leun weer wat verder achterover. Ik probeer te verbergen hoe teleurgesteld ik ben in haar reactie.

'Zou jij je beter voelen als jij een baan had,' corrigeer ik haar. 'U vergeet de tussenwoordjes die alles bij elkaar houden.'

Sara Baume Zevenduizend eiken, 129

1664

2 juni 2018

Henri Lebasque (1865-1937)
The Parasol on the Terrace, Morgat (1924)

1663

27 mei 2018

de verte opent naar een stilte / die ons aanstaart
Frans Budé in: Poëziekrant 2018/2, 34

De foto's die we van onszelf laten zien, onthullen vaak meer over onze verlangens dan over onze werkelijkheid.
Niña Weijers Gaatje, in: De Groene Amsterdammer 2018/15, 57

Helaas behoort het lezen van (verloren gegane) gedachten niet tot de mogelijkheden van de tekstediteur.
Zacht Lawijd 2018/1 Omtrent Hugo Claus, 125

Ik denk dat ik minder bang ben om alleen te zijn dan om niet alleen te kúnnen zijn.
Sara Baume Zevenduizend eiken, 51

Ik probeerde iets te bedenken dat ik kon opofferen, maar kwam tot de conclusie dat ik mijn slechte gewoontes heel hard nodig heb, gewoon om de dag door te komen.
Sara Baume Zevenduizend eiken, 116

1662

26 mei 2018

Boven mijn kinderbed had mijn vader een boekenplankje opgehangen. Daar stonden de boeken waaruit mijn moeder me voorlas voor het slapen gaan. Hoe oud ik was, dat weet ik niet meer, maar op een dag moet ik staand in mijn bedje de boeken geordend hebben. Van links naar rechts, van groot naar klein en later ook van rechts naar links, van groot naar klein. Misschien op een dag de kleinste boeken in het midden en naar links en rechts oplopend in grootte. Vanaf die tijd moest er orde zijn in mijn boekenverzameling.

Toen ik van mijn zakgeld boeken begon te kopen – zo aan het einde van de lagere school en het begin van de middelbare school – had ik een voorkeur voor seriewerken. Seriewerken stonden immers mooi in de kast, het gaf rust. Deeltjes uit de reeks Prisma Klassieken, maar ook de blauwe banden met de verhalen van Jules Verne en de rode met Paul d'Ivoi. Het waren boeken waarin ik me als jongeling kon verliezen.

Langzaam maar zeker verschoof echter mijn belangstelling van boeken naar muziek. Ik begon langspeelplaten te kopen en kopieerde geleende lp's van de bibliotheek op cassettebandjes. Die collectie breidde zich in rap tempo uit en om het overzicht te bewaren begon ik een kaart­systeem. Elke lp en cassette kreeg een kaart, alfabetisch gesorteerd op naam van de componist. Het voordeel was onder andere dat ik niet alle informatie op de beperkte ruimte van een cassette­bandje kwijt hoefde, die informatie kwam nu op het kaartje. Elk onderdeel kreeg een nummer, gebaseerd op de geboortedag van de componist. Zo kreeg Mozart het nummer 17560127 gevolgd door een serienummer 001, 002, 003 enzo­voort. Aan de hand van die nummers kon ik dan mijn collectie historisch rangschikken, met als bijkomend voordeel dat ik zo de geboorte­datums van de componisten me als vanzelf eigen maakte.

Na mijn studie, in de tijd van verkering, huwelijk, werk en vaderschap, raakte mijn kaartsysteem langzaam maar zeker in onbruik. Eigenlijk wist ik heel goed wat ik in huis had. Cd's kwamen in de plaats van lp's en toen de cassetterecorder het opgaf, de computer zijn intrede deed, besloot ik op een dag alle lp's en cassettebandjes weg te doen. Daarmee was ook het kaartsysteem overbodig geworden en verdween in een vuilniszak.

Ondertussen begon het zwaartepunt weer te verschuiven, ditmaal van muziek naar lezen en boeken. Mijn boekencollectie breidde zich gestaag uit en daarmee het probleem van het ordenen. Ik wist wel hoe ik het wilde hebben, maar dat zou een tijdrovende klus worden, dus bleef ik bij de thematische ordening: Nederlandse literatuur, vertaalde literatuur, religieuze werken, filosofische werken, geschiedkundige werken enzovoort en binnen elk thema een alfabetische ordening op naam van de auteur. Zoals elke boekenverzamelaar weet, een perfecte rangorde in je kast bestaat niet. Altijd zijn er boeken die op verschillende plekken thuis horen en altijd zijn er weer boeken die een uitzondering vormen. Gek kun je ervan worden.

Sinds ik weer alleen woon en mijn eigen ruimte kan inrichten, staan orde en rust weer centraal. Alleen de kinderen mogen dat doorkruisen. Ook had ik de tijd om mijn boekencollectie nu eens zo in te richten zoals ik dat al zo lang had willen doen. Daartoe had ik eerst een lijst gemaakt van alle boeken die in aanmerking kwamen (dus niet encyclopedieën, woordenboeken en dergelijke; en ook niet het rijtje schaakboeken). Als uitgangspunt nam ik het oude kaartsysteem in gedachten. Alle primaire werken zouden worden geordend op geboorte­jaar van de auteur (al was het maar bij benadering, zoals bij de werken uit de klassieke oudheid) en, indien bekend, de geboortedatum. Bij meerdere boeken van een auteur worden de boeken op jaar van publicatie gerangschikt. Alle secundaire literatuur wordt geplaatst bij het onderwerp. Boeken over de Middeleeuwen tussen de Romeinen en de auteurs uit de Middeleeuwen. Boeken over een auteur achter de primaire werken van die auteur, boeken over een boek achter het betreffende werk. Het werkte perfect en het aantal twijfelgevallen viel te overzien. Ook het aantal auteurs waarvan ik geen geboortejaar heb kunnen vinden viel mee. Eindelijk had ik de ordening die ik wilde, als ik nu mijn oog over mijn boekenkast laat gaan, heb ik het gevoel een reis door de tijd te maken. Wat ik ooit als kleuter begonnen was, had nu zijn perfectie gevonden.

Waarom die behoefte aan orde en rust in mijn boekenkast? Waarom überhaupt die behoefte aan orde en rust? Menigeen zou mij om die behoefte ergens in het autistisch spectrum willen indelen (schijnbaar is de behoefte aan orde en rust heden ten dage een afwijkende behoefe). Een vriend bracht mij een ander antwoord toen hij terugkwam van een rondreis door Japan. Hij vermoedde achter het gedisciplineerde en ordentelijke uiterlijke leven in Japan een zeer onrustige innerlijke wereld. Ik herkende dat. Een opgeruimd huis is een teken van een opgeruimde geest, zegt men wel eens, maar in mijn geval gaat dat niet op. Ik beschrijf mijn gedachtenwereld als een flipperkast waarbij ik manmoedig probeer zeven balletjes hoog te houden en niet op tilt te slaan. Schrijven is ordenen, dat geldt voor veel schrijvers en zijn boeken daar niet bij uitstek het resultaat van? Wanneer ik naar mijn boeken­kast kijk weet ik, ik ben niet de enige. Al die boeken, al die verhalen en gedichten, al die filosofieën en levensbeschouwingen, zijn die niet ook het resultaat van een rusteloos zoeken naar een juist en mooi formuleren van vragen en antwoorden? Ooit hoop ik daar mijn eigen versie aan toe te voegen en ik weet nu al de plek waar dat boek eventueel zal komen te staan.

1661

24 mei 2018

Julia Margaret Cameron (1815-1879)
Virginia Dalrymple (1868-1870)