Afgelopen vrijdag stond er in het Cultureel Supplement van het NRC Handelsblad een interview met de pianiste Hélène Grimaud. Ik had wel van haar gehoord, ook wel cd's gezien met opnamen van haar spel, maar ik had haar nog nooit horen spelen. Waarom niet? Nou, de reden is eigenlijk niet iets om trots op te zijn, het berust op een vooroordeel.

Ik ben opgevoed met de regel: je mag mensen niet op hun uiterlijk beoordelen. En: ware schoonheid zit van binnen. U kent deze 'regels' vast wel. Maar als er een reclamespotje op tv komt met een meneer van ongeveer 45 jaar, pak + stropdas, die een hypotheek of wat dan ook aanprijst, dan komt automatisch de gedachte: ja ventje, je denkt toch niet dat ik van jou iets koop. Iemand met een stropdas is niet te vertrouwen. (Nee, ik heb echt nog nooit een stopdas gedragen. U denkt toch niet dat ik ooit zo'n zielig stukje stof om mijn hals ga aanbrengen?)

Iets dergelijks had ik met Hélène Grimaud. Zag ik een foto van haar op een cd-hoes dan was mijn eerste gedachte: daar heb je weer zo'n rijkeluis tuthola die toevallig een beetje kan pingelen op een piano. Zo'n klassiek tutje, nee dat kan nooit veel zijn. Het valt dan nog wel mee dat ze pianiste is: sopranen, violisten en – o gruwel – harpmeisjes zijn natuurlijk veel erger. (GRIJNS)

Voordat ik de bladzijde van de krant omsloeg zag ik nog net naast de obligate foto van Grimaud als een Frau wie aus dem OTTO-Katalog een foto van haar die het andere beeld aan flarden sloeg: Grimaud met een wolf, daar moest ik meer van weten.

Uit het interview bleek algauw wat voor een vreselijk vooroordeel ik er soms gemakzuchtig op na houd.

Grimaud was een moeilijk kind geweest dat alleen tot rust kwam achter een piano. Het bleek een groot talent. Ze baarde opzien met haar nadruk op structuur en harmonie in plaats van de romantiek in de pianoliteratuur te benadrukken. Ze is nuchter, maar eigenzinnig. Ergens zegt ze in het interview (woorden waar ik het zeer mee eens ben):

"Als ik speel, bestaat voor mij alleen het moment; wat voor of achter me ligt vergeet ik. Dat is opwindend en angstaanjagend, maar het is de enige integere manier. Interpretaties van pianisten die niet volledig in de muziek opgaan, klinken als plastic. Alles klopt, maar niets maakt de indruk persoonlijk doorvoeld te zijn. Daar val ik over. Maar wie ben ik?"

In de Verenigde Staten kwam ze in aanraking met een dier dat een kruising tussen een hond en een wolf was. Het was liefde op het eerste gezicht. Uiteindelijk richtte ze het Wolf Conservation Center op. Daar vangt ze wolven op en laat ze stadskinderen kennis maken met deze dieren. Zomogelijk probeert ze de wolven terug te laten keren in de natuur. En dan ineens dit:

"Het is me niet duidelijk wat het doel is van het menselijke ras, maar ik heb sterk het gevoel dat we de oorspronkelijke balans kwijt zijn (...) We gedragen ons ten opzichte van de ons omringende wereld als een soort allesverslindende reuzentumor. Dat is één van de redenen dat ik me inzet voor de wolven. Honden zijn er om mensen te dienen, wolven zijn vrije geesten. Wanneer je zo'n wilde diersoort beschermt, herstel je iets in de oorspronkelijke natuur."

Ze draait er niet om heen, ik mag dat wel. Wat betreft haar uistraling als pianomeisje verraste deze passage ook wel even:

Naar verluidt moet zij haar concertkleding onder milde dwang aanschaffen, omdat ze anders voor een comfortabele vrijetijdsoutfit zou opteren. Ook een platenmaatschappij werd vijf jaar geleden door die karaktertrek verrast, toen Grimaud haar representatieve blonde lokken in een opwelling millimeterde tot een crewcut.

Ik heb me behoorlijk vergist in het imago Grimaud dat op cd's en in tijdschriften moet verkopen. Eerlijk gezegd geloofde ik niet meer in je moet mensen niet op hun uiterlijk beoordelen .... In onze tijd kreeg ik alleen maar de indruk dat mensen juist op hun uiterlijk beoordeeld wilden worden. Waarom zouden zij zich anders zo kleden naar hun groep? De moderne mens is toch voortdurend bezig met uiterlijk en uitstraling om maar op een bepaalde manier op een ander over te komen? Zie ik hoor bij links of rechts, zie ik hoor bij die inkomensgroep, zie eens hoe vlot en leuk ik ben, zie ik hou van die muziek, zie ik doe nu ook golf maar het is niet meer elitair hoor, zie zie zie ZIEN JULLIE HET WEL!

Hoe kon ik zo dom zijn! Zoals alles in onze 21e eeuwse maatschappij: het gaat erom hoe je iets verkoopt, al is het maar het aanprijzen en verkopen van een aangemeten persoonlijkheid. Maar, achter die façades kunnen nog best hele interessante en verstandige mensen zitten. Daar werd ik even met mijn neus opgedrukt. Op mensen als Grimaud kan ik verliefd worden. Nu wil ik ook weten hoe ze piano speelt.