Ze hield een potlood onder mijn rechter onderarm. Je moet de arm ontspannen. Als ik de potlood weghaal moet hij vanzelf naar beneden vallen.

Potlood weg, mijn arm blijft gewoon in de lucht hangen.

Pianisten spelen met hun armen, dat moet je afleren. Klavicinisten spelen met hun vingertoppen. Eigenlijk moet je je hele arm niet meebewegen als je speelt. Op een piano breng je een hefboom in beweging als je een toets indrukt; je slaat een hamertje tegen een snaar. Bij een klavecimbel tokkel je een pen langs een snaar, dat is ander soort inspanning.

Ik begreep het. De weken erna werkte ik aan het ontspannen van mijn armen wanneer ik klavecimbel speelde. Zelfs mijn pianospel ging erdoor op vooruit. Ik begon het Wohltemperierte Klavier van Bach steeds lichter te spelen. Ik had het gevoel dat ik opnieuw leerde spelen.

Wie uit de richting van Amsterdam langs de Vecht het plaatsje Maarssen binnen rijdt kan het niet ontgaan: aan de Vecht staat een theekoepel. Daar woonde mijn lerares met haar man die een instrumentenbouwer en -restaurateur was. De theekoepel hebben ze zelf gebouwd naar een historisch model dat er eerder gestaan had. De lessen vonden niet daar plaats. Daarvoor moest je een stukje over een grasveldje lopen en dan kwam je bij een oud vrachtschip (eentje die nog met zeilen voerde). De laadruimte was helemaal omgebouwd en gaf nu plaats aan een tweemanuaals Vlaams klavecimbel, een kleinere, Italiaans klavecimbel, een vleugel, een contrabas en ontzettend veel boeken en bladmuziek. Het was heel sfeervol om daar les te krijgen, je betreedt even een andere wereld.

Ik heb maar een seizoen les gehad. Aan het einde van het seizoen kwamen haar privé-leerlingen een avond voorspelen. We luisterden naar elkaar en mochten elkaar van commentaar voorzien. Ik speelde op de Italiaan een Capriccio van Johann Jakob Froberger. Ik herinner me niet meer of het goed ging en wat de kritiek was. Ik geloof dat ik het best mooi gespeeld heb en dat de kritiek goedmoedig was.

Mijn vrouw (toen nog vriendin) was toen al enige tijd gestopt met haar studie klavecimbel (veel talent, geen heilig vuur). Ze verkocht het instrument en ik moest noodgedwongen stoppen met lessen. Soms spelen we nog wel eens met de gedachte om een klavecimbel te laten bouwen.