Wat gebeurt er met je als soldaat in een oorlogssituatie. Daar zijn vast veel studies naar verricht. Ik mag hopen dat er in de opleiding van soldaten ook aandacht aan geschonken wordt. Maar er zullen maar weinig mensen kunnen indenken hoe het is om te overleven in een oorlogssituatie, als soldaat niet, als burger niet. Ik heb Vietnam-films op televisie gezien en ik werd als kijker soms een beetje deelgenoot van de spanning die iemand moet voelen in dergelijke extreme omstandigheden.

Wat gebeurt er toch met je als soldaat. Wat is er toch met die Amerikanen gebeurt in Irak? De families die hun kinderen, neven, nichten, echtgenoten enz. herkennen op die foto's uit die gevangenis snappen er niets van. En dat geloof ik wel. Hoe afschuwelijk die foto's ook zijn, ze verbazen me niet. Oorlog maakt mensen gek. Elke dag leven met de dreiging dat je doodgeschoten of opgeblazen kan worden, dat moet wel iets met je doen. Daar is geen verschil tussen een Middeleeuwer die rovend en verkrachtend door het oorlogsgebied trekt en een Amerikaanse soldaat. Geen verschil? Schijnbaar niet, misschien valt alleen de kleinschaligheid mee. Of is het nog maar het topje van de ijsberg? Niet dat ik hun gedrag wil goedpraten. Dat het gebeurt verbaast me alleen niet. De morele verontwaardiging is terecht, maar ook hypocriet.

En wat zou ik doen in hun situatie?

Nee, onze levensomstandigheden zijn wellicht wat verbetert: betere voeding, betere medische mogelijkheden enz. enz. Maar mensen blijven mensen: een nog ongedetermineerde diersoort.