Gisteravond zond het programma Het uur van de wolf de documentaire De weg naar huis uit. Ooit had ik al een fragment uit deze documentaire gezien over pianiste Maria Joao Pires en haar boerderij waar ze cursussen geeft.

Ik heb al eens geschreven over de prachtige opname van de Nocturnes van Frederic Chopin die zij gemaakt heeft. Pires is een pianiste die niet alleen mooi speelt maar ook een verhaal maakt van elke nocturne.

In de documentaire wordt een beeld gegeven van een alternatieve manier van lesgeven in muziek. Pires wil niet haar leerlingen klaarstomen voor het grote succes, de carrière. Geen nadruk op techniek, techniek en nog eens techniek. Je zou kunnen zeggen: geen intellectuele benadering van muziek maken, maar één vanuit het lichaam. De documentaire laat beelden zien van leerlingen die geconfronteerd worden met hun eigen lijf en opvattingen. Hoe vast zit hun eigen lijf met spanningen en blokkades. De leerlingen wordt geleerd op hun lichaam te letten, spanningen los te laten, te ontspannen en in de ruimte die ontstaat zich vrij te voelen.

Het was intrigerend om te zien hoe het werkte. Gelukkig behield de maker van de documentaire ietwat afstand zodat we niet té dicht op de emoties van de leerlingen kwamen te zitten. Bij sommige cursisten ging de muziek duidelijk hoorbaar beter ademen. En wie beter ademt kan beter een verhaal vertellen.

Overigens werkt Pires niet alleen met getalenteerde musici. In de documentaire kan men ook zien hoe ze les geeft aan kinderen in haar omgeving en werkt met de locale bevolking. Niet alleen de klassieke muziek, maar ook de puurheid van flamenco of een lied dat gezongen wordt op het land. Pires ziet goed dat de muziek kan verschillen, maar dat de makers van muziek wezenlijk allemaal hetzelfde zijn.