Gisteren schreef ik een log over Bach en de Matthäus Passion. Ik realiseerde me pas later op de dag dat 21 maart naast het begin van de lente de geboortedag van Bach is. Bach zou 320 jaar geworden zijn.

Straks is het Goede Vrijdag, de dag waarop door christenen het lijden en sterven van Jezus Christus wordt herdacht. Jezus stierf aan het kruis en nam de zonden van de mensen op zich. God houdt een grote voorjaarschoonmaak zeg maar.

Een andere muzikale band met Goede Vrijdag en Pasen is het Bühnenweihfestspiel Parsifal van Richard Wagner. Ooit zag ik die opera voor de eerste maal op televisie op Goede Vrijdag. Ik herinner me dat ik dat stuk in trance van begin tot eind heb gezien en beluisterd. Ik begreep er niet veel van, maar de muziek is betoverend. De opera zit vol met verwijzingen naar het Nieuwe Testament en de derde akte speelt op Goede Vrijdag. Parsifal komt na vele omzwervingen juist op deze dag terug bij de Graalburcht. Gurnemanz (één van de mooiste rollen in de operaliteratuur) ontvangt de in wapenrusting gehulde Parsifal:

Hier bist du an geweihtem Ort:
da zieht man nicht mit Waffen her,
geschloss'nen Helmes,
Schild und Speer.
Und heute gar! Weißt du denn nicht,
welch' heil'ger Tag heut' ist?
(Parsifal schüttelt mit dem Kopfe.)
Ja! Woher kommst du denn?
Bei welchen Heiden weiltest du,
zu wissen nicht, daß heute
der allerheiligste Karfreitag ist?

Vroeger vond ik dit één van de mooiste passages in het werk om het doorklinkende pacifisme. Ik kan die tekst ook niet meer gewoon lezen, ik zing die tekst in mijn hoofd, ik hoor het orkest spelen.

Tegenwoordig concentreer ik me maar zoveel mogelijk op de muziek. Kennis van een kunstwerk maakt niet altijd dat het mooier wordt. De Parsifal van Wagner heeft zeer racistische en antisemitische kanten, daar kan ik niet meer omheen. Het werk is een vreemd amalgaam van christelijke en boeddhistische elementen met het idee dat er een zuivering moet plaatsvinden om een gemeenschap van uitverkorenen te vormen.

Gelukkig bestaat er ook nog minder grootschalig werk rond de lijdenstijd. Uitermate mooi is Die Sieben letzte Worte unseres Erlösers am Kreuze voor strijkkwartet van Joseph Haydn. Geen zang, geen orkest, maar slechts de intimiteit van vier musici die muzikale meditaties uitvoeren. Er is een tijd geweest dat ik niet naar strijkkwartetten kon luisteren. Ik vond de klank niet mooi, het was me vaak te valsig, te krasserig en er wordt zo vaak zo onrustig gespeeld. Het strijkkwartet Quatuor Mosaiques heeft voor mijn oren een mooi geluid en speelt als een ensemble (in plaats van vier solisten).