De kachel was vanochtend niet aangeslagen toen ik om kwart voor zes beneden kwam. Ik was vergeten de klok van de thermostaat een uur vooruit te zetten.

Toen ik in het donker wegfietste gaven de vogels in het Julianapark een waar fluitkoncert. Soms moet ik denken aan de film Birds en het gevoel van onbehagen dat mij na zo'n film kan bekruipen wanneer ik dan vogels zie overvliegen.

Een vriend zei wel eens grijnzend midden in een gesprek: Jaja, Das Unbehagen in der Kultur. Meestal had ik me dan weer van mijn cynische kant laten zien. Het woord 'onbehagen' kom ik de laatste tijd steeds vaker tegen sinds ik het boek van Ad Verbrugge Tijd van onbehagen heb gelezen.

'Volgens de Duitse filosoof Peter Sloterdijk geeft Simon Schama met dit geweldige boek [Overvloed en onbehagen – jwl] het gevoel weer dat de moderne mens karakteriseert. Diens onbehagen komt deels voort uit christelijk schuldgevoel. Hij is zondaar en tegelijkertijd rijk, hetgeen ingewikkeld is. Een ander deel van zijn onbehaaglijke gevoel komt voort uit een overschot aan mogelijkheden. Hij heeft last van postmoderne 'kiespijn'. Geconfronteerd met overvloed in plaats van tekort, weet hij niet meer waarop hij zijn keuzes moet baseren.'

Yoram Stein in de inleiding bij zijn interview met Simon Schama afgelopen vrijdag in Trouw. Schama zegt verderop in het interview:

'"Het onbehagen wordt alom gevoeld. Het is niet iets typisch Nederlands. Nederlanders hebben de neiging te denken dat alles altijd hun fout is. Dat zit er diep in, de gedachte dat het allemaal hun eigen schuld is. Maar soms zijn historische toevalligheden, zoals het mislukken van de integratie van islamitische bevolkingsgroepen in West-Europese steden, de fout van niemand. Ze gebeuren gewoon."'

Op het station Amsterdam nog even de Ako binnen gelopen. Al snel zie ik het nieuwste nummer van Filosofie Magazine liggen. De voorkant bijna helemaal zwart en in grote witte letters: 'Onbehagen. Diagnose van de 21e eeuw – deel I'.