Wat ik vooraf spannend vond aan het taoïsme-boek van De Martelaere was de vraag hoe iemand die geworteld is in de westerse filosofie een boek zou kunnen schrijven over een oosters religieuze levensvisie. Zou dat niet teveel conflicteren? Ik achtte haar daartoe wel in staat, het was me niet ontgaan dat De Martelaere al vaker in essays koketteerde met oosterse religies. Ik vreesde een dramatische overstap, een bekering, terwijl ik anderzijds hoopte op een boek waaruit zou blijken dat het één het andere niet behoeft uit te sluiten.

Wel, ik kan opgelucht adem halen. De Martelaere moet die spanning zelf ook gevoeld hebben. Ze geeft toe aanvankelijk afwijzend te zijn geweest toen ze gevraagd werd een boek over taoïsme te schrijven. Toch heeft ze het aangedurfd en werd ze gegrepen door de rijkdom van dit geloof. Het resultaat mag een standaardwerk genoemd worden in het Nederlandse taalgebied, naast de boeken van sinoloog Kristofer Schipper en natuurlijk het onvolprezen boek De tao van Poeh.

De Martelaere kan schrijven en het is heerlijk om nu eens te boek te kunnen lezen over taoïsme dat verhelderend werkt in plaats van mystificerend. Ze behandelt haar onderwerp met respect en liefde, ze heeft oog voor de problemen met vertalingen en de uitleg van begrippen. Er wordt orde in de chaos geboden en ze weet zinnen te produceren die weliswaar de taalkundige problemen niet opheffen, maar wel aangeven waar de schoen wringt. Als een functie van westerse filosofie kan zijn problemen niet op te lossen, maar ze beter en helderder te formuleren, dan heeft De Martelaere dit op intrigerende wijze toegepast op een zo onwesterse denkwijze als het taoïsme.

Vanochtend stopte ik een nieuw boek in mijn tas, dat lijkt aan te sluiten bij De Martelaere, maar tegelijk ook niet. Op de grens van het denken. De filosofie van het onzegbare van Jan Bor is eerder een persoonlijke geschiedenis over twee verschillende filosofische werelden. Waar De Martelaere het persoonlijke in haar boek niet ontwijkt, maar de wetenschappelijke distantie ook niet in de weg staat, daar lijkt Bor moeilijker een scheiding aan te kunnen brengen. Wellicht hierover later meer.