Zondagavond voerde ik het traditionele telefoongesprek met mijn moeder. Ze doet mee aan een onderzoek naar kanker in de familie. Al weken is ze bezig met wie wanneer en waaraan is overleden. Allerlei kankers in verschillende gedaanten. Ze vertelt dat ze weer naar het kerkhof in Holwerd is geweest om geboorte- en sterfdatums van de graven af te lezen. Daar ligt veel familie van haar, en dus van mij. Daarna zoekt ze een neef op die ze al heel lang niet meer gezien en gesproken heeft. Ik vraag haar om de verhalen op te schrijven, maar of ze dat zal doen?

Er is één verhaal dat me mateloos intrigeert, maar dat mijn moeder me helaas niet kan vertellen. De vader van mijn moeder, mijn Friese opa, mijn pake aldus, is tweemaal getrouwd. Zijn eerste vrouw stierf in het kraambed, het kindje ook. Nu gebeurde dat vaker in die tijd, maar dat zal het drama niet minder groot gemaakt hebben. Wie was die vrouw? Was het kindje een meisje of een jongetje? Hoe hadden ze het willen noemen? Hoe oud was ze toen ze dood ging? Hoeveel heeft pake van haar gehouden, hoeveel verdriet heeft hij ervan gehad? Was het zijn grote liefde? Dacht hij nog vaak aan haar terug, later, toen hij met beppe getrouwd was. Is er nog ergens een foto van die twee? Of andere tastbaarheden, zoals een trouwring bijvoorbeeld? Wie was toch die grote onbekende waarmee mijn grootvader getrouwd is geweest. Haar dood heeft mij mogelijk gemaakt, maar had ik mezelf gemist als zij niet gestorven was? Soms zijn geschiedenissen die niet gebeurd zijn boeiender, raadselachtiger dan de geschiedenis die we reconstrueren. Zou er een roman in zitten?

Mijn moeder weet het niet, zegt ze. Pake was een zwijgzame man, hij zal er wel niet over gesproken hebben. Ik heb het hem zelf nooit kunnen vragen, hij overleed vrij snel na mijn geboorte. Niet aan kanker overigens, maar aan een hartaanval.