Het zal de leeftijd wel zijn. Of wellicht mijn duizendste post en de jaarwisseling die deden terugblikken en vooruitkijken. Wanneer ik denk aan al die boeken die ik nog wil lezen, dan wordt het me zwaar te moede en dan overvalt me het gevoel gebrek aan tijd te hebben. Toch lees ik wellicht meer dan de gemiddelde Nederlander. Ik gebruik de reistijd in de trein naar mijn werk en de pauzes op mijn werk steeds meer om te lezen dan om te schrijven. Thuis kom ik er nauwellijks aan toe met een gezin met drie kinderen, daar treur ik niet om, maar ik heb wel steeds vaker de neiging om voor het slapen gaan nog even te lezen en voordat ik het weet wacht me opnieuw een te korte nacht.

Ik probeer selectiever te worden met wat ik lees. Wil ik die krant nog wel lezen? Wil ik die tijdschriften die ik ter afwisseling lees eigenlijk nog wel lezen? Televisie kijken doe ik al nauwelijks meer, in ieder geval niet voor mezelf, maar vooral samen met de kinderen zo nu en dan. Schaken op de schaakclub is voor mij een avondje ontspanning en een sociale bezigheid die ik niet graag wil missen, maar wie beter wil schaken zal ook boeken over schaken moeten lezen. Wil ik dat nog wel of moet ik maar eenvoudig accepteren dat het toch nooit meer wat wordt met dat schaken? En dan is er nog het lezen van weblogs op internet, wat zal ik daar mee doen? Ook maar terugbrengen tot een minimum?

Zal ik mijn leestempo opvoeren? Doorgaans lees ik boeken die reflectie en terugbladeren eisen. Aantekeningen maken bij de lectuur vertraagt het lezen, maar is voor mij een manier om me te concentreren en de draad vast te houden. Bovendien is schrijven over het gelezene een manier om je de tekst eigen te maken. Het formuleren van mijn gedachten over de tekst, maakt het persoonlijker, verdiept, verrijkt, ordent. Schrijven hoort bij lezen.

De afgelopen weken las ik vooral in de biografie van Hannah Arendt door Elisabeth Young-Bruehl. Een lijvig boek waar ik zeker nog een aantal weken mee bezig zal zijn. Het is sympathiek geschreven en ik denk ook zeer in de geest van Hannah Arendt. Want hoe weinig mededeelzaam Hannah Arendt was over haar privéleven, zo weinig komen we te weten in dit boek over de details van dat leven. Ze had een geheime relatie met Martin Heidegger, maar uit deze biografie kan ik niet opmaken wat er nu precies allemaal gebeurd is. Nee, eerder krijgen we een intense beschrijving van haar levensloop. Met name haar vlucht uit Duitsland voor de nazi's via Frankrijk naar de Verenigde Staten is spannend en indringend. Hannah Arendt was één van de weinigen die inzag dat men niet aan de kant kon staan toekijken. Haar Joodse identiteit heeft daarbij een rol gespeelt, maar zeker ook haar linkse politieke opvattingen en vrienden. Vanaf het moment dat Hitler aan de macht kwam, heeft Hannah Arendt naar wegen gezocht om mensen te helpen vluchten. Eénmaal in Parijs aangekomen zocht ze ogenblikkelijk contact met zionistische organisaties om maar de handen uit de mouwen te kunnen steken, ook al waren haar eigen omstandigheden daarbij slecht. Hannah Arendt komt hierin naar voren als een zeer intelligente en halsstarrige vrouw die een groot vermogen had tot vriendschap. Eindeloos is de rij vrienden en vriendinnen die voorbijkomen in het boek, waaronder vele bekende namen. Was het een schrijvende vriend of vriendin, dan las Hannah Arendt ogenblikkelijk de boeken en vormde zich daar een eerlijke mening over. Hoe oneens ze het ook kon zijn met anderen, ze maakte het nooit persoonlijk en bleef welwillend tegenover haar vrienden en vriendinnen. Hannah Arendt was een groot denker, maar bovenal wist ze te handelen. Het vult elkaar prachtig aan: aan de ene kant dat denken over de politieke situatie in Europa en Palestina, anderzijds altijd maar zoeken naar mogelijkheden om de daad bij het woord te voegen. Ze maakte het zichzelf daarbij niet gemakkelijk, ze ging behoorlijk tegen de tijdgeest in.

Het boek is nog niet uit, ik ben gekomen tot het jaar 1951, het jaar waarin ze doorbrak met haar eerste grote boek The Origins of Totalitarianism. Ik overweeg nu de Nederlandse vertaling ervan te gaan lezen.