Onwillekeurig ga je denken: de beste manier om iets te behouden is er geen enkele aandacht aan te besteden. Alles waaraan je je te veel hecht, gaat kapot. Je moet ironisch staan tegenover alles. In het bijzonder tegenover die dingen die je dierbaar zijn. Dan heb je meer kans dat ze het overleven. Dat is misschien een van de grootste geheimen van ons leven. De ouderen kenden dat geheim niet. Daarom raakten ze alles kwijt. We kunnen alleen maar hopen dat de jeugd gelukkiger zal zijn.

Dimitri Sjostakovitsj / Solomon Volkov Getuigenis, 126

Illusies sterven geleidelijk. Zelfs als je denkt dat het plotseling, ogenblikkelijk is gegaan. Dat je op een goede dag wakker wordt en weg zijn je illusies. Alleen aan de zijkant staat nog een stukje van een illusie die is blijven steken. Maar zo gaat het in werkelijkheid niet. Het afsterven van illusies is een lang en vervelend proces. Zo iets als kiespijn. Maar een kies kan getrokken worden en een illusie, zelfs een dode, blijft binnen in je rotten. En stinken. En je raakt ze nooit meer kwijt. Ik draag al het mijne met me mee.

idem., 132