2109 zonder context (142)
Door mijn hoofd speelde een Spaanse pelgrimspalindroom met een ritme waaraan mijn tempo zich aanpaste: 'La ruta nos aportó otro paso natural' – 'Het pad brengt ons de volgende natuurlijke stap'.
Robert Macfarlane De oude wegen, 281
Ook woorden / werpen schaduwen.
Arnoud van Adrichem 'Assassin's Creed Mirage' in: DW B 2025/4, 46
In elke gepassioneerde liefde zit iets, zegt Coetzee, dat duister blijft voor degene die liefheeft.
Arnon Grunberg 'De schrijver en de dood' in: De Groene Amsterdammer 2026/3, 63
Bovendien zal de lezer slechts datgene van zijn geschriften begrijpen wat hij zelf reeds 'beleefd', ondervonden, meegemaakt heeft 'Tenslotte kan niemand méér uit de dingen halen, boeken inbegrepen, dan hij al weet.'
Erik Oger Als in een honderdvoudige spiegel, 254
Met zijn filoofie wil Nietzsche echter de zintuigen en het lichaam, de vreugde en het genot, maar ook het lijden, de smart en de dood trouw blijven, want ook deze laatsten maken onafscheidelijk deel uit van het leven.
Erik Oger Als in een honderdvoudige spiegel, 295
Illusies brengen rust.
Erik Oger Als in een honderdvoudige spiegel, 387
ik pas in de wereld / de wereld niet in mij
Jet Sterkman 'Sterfgebed' in: De Gids 2025/6, 54
2.2.2026
2108
De gedachte komt; en ze komt niet wanneer de denker dat wenst of verordent, want meestal laat ze dan verstek gaan. Ze komt slechts wanneer zij dat beslist. Ze neemt zelf het initiatief. Ze is een force majeure; en in dergelijke processen is de denker niet veel meer dan een speelbal van krachten die hem te boven gaan. Hij vat het denken niet meer als de vrije, autonome activiteit van een zichzelf beheersend subject op. Met een dergelijk uitgangspunt van de cartesiaanse subjectiviteitsfilosofie heeft hij eens en voor altijd gebroken. Niet ik ben het die denkt, maar er is iets in mij dat denkt. Het denkt in mij: 'Het denkt: maar dat dit "het" nu juist dat beroemde "ik" zou zijn, is, zacht gezegd, slechts een veronderstelling, een bewering, en vooral geen "onmiddelijke zekerheid".' Wat hij over het door hem bewonderde landschap van de Oberengadin zegt, mogen we eveneens over de gedachte zeggen: hij neemt ze als een onverwacht, onverdiend, maar uiterst kostbaar geschenk in ontvangst.
Erik Oger Als in een honderdvoudige spiegel, 251
21.1.2026
2107
Heb ik dan eindelijk een lay-out gevonden die voldoet? Er waren jaren waarin ik geregeld de lay-out van mijn website wijzigde, maar het afgelopen jaar is dat nauwelijks gebeurd. Nou ja, eenmaal een grote wijziging die ik uiteindelijk weer terugdraaide. Alleen een detail, een ander lettertype, is de oogst van het afgelopen jaar, menig lezer zal dat niet eens opgevallen zijn en dat is maar goed ook.
Helder, eenvoudig en ruimtelijk, kenmerken van een esthetiek waar ik van houd. Daarbij gaat het mij niet in de eerste plaats om het visuele aspect, het gaat mij om een manier van denken en ervaren wat door sommige mensen minimalisme wordt genoemd. Minimalisme is voor mij geen look of een lifestyle. Het is ook niet iets dat je kunt kopen in de winkel. Het is voor mij geen vorm van consumentisme dat leidt tot fotogenieke inrichtingen met dure design. Dat een esthetische inrichting een gevolg kan zijn van minimalistisch denken is mogelijk en mooi, maar geen voorwaarde. Vaak leidt minimalisme als een vorm van design tot een leegte die weer snel gevuld moet worden en dan is minimalisme uiteindelijk een andere vorm van consumentisme.
Minimalisme is voor mij een mentaliteit die de vraag stelt of iets werkelijk nodig is of niet. De gedachte is erachter te komen welke behoefte of emotie schuil gaat achter het toevoegen van een element aan de inrichting van mijn huis, mijn website of misschien wel mijn leven. Inzicht krijgen in mijn eigen motieven om iets toe te voegen aan mijn leven kan tot gevolg hebben dat ik doorzie dat ik ruis of onrust probeer te verzachten door een aankoop. Welke leegte probeer ik te vullen? Welke negatieve emotie probeer ik uit te gommen?
Voor mij is minimalisme geen doel op zich, eerder een levenswijze om de verleidingen van het consumentisme te doorzien en te weerstaan. Het kan een anti-consumentisme zijn, temeer omdat juist onze wereld ons voortdurend probeert over te halen om te kopen, te hebben en te ervaren. Kapitalisme is een maximalisme en wil ons tot consumenten maken, tot slaaf van door anderen gecreëerde behoeften en verlangens. Het maakt ons, onze planeet en onze dampkring ziek. En daar blijft het niet bij.
Ik heb geen ideaalbeeld van het minimalisme en mijn doel is ook niet om er perfectie in te bereiken (een hang naar perfectie brengt juist vaak onrust en maakt vaak passief als het besef doordringt dat perfectie toch niet te bereiken valt, geloof me, ik weet er alles van). Wanneer ik kijk naar al mijn pogingen om een eenvoudiger - ik spreek liever over eenvoud dan over minimalisme, omdat het laatste begrip geassocieerd wordt met modieuze inrichtingen van huizen - website te maken, dan kan ik niet anders constateren dan dat het een zoektocht was naar balans. Als ik teveel weghaalde, dan voegde ik na verloop van tijd weer toe. Als er vervolgens naar mijn smaak weer teveel aanwezig was, dan haalde ik weer weg. Soms werd ik geïnspireerd door andere websites en dan nam ik elementen van die websites over om dan weer later tot de conclusie te komen dat het niet werkte. Minimalisme is niet een resultaat, maar een proces.
Sommige bezoekers zullen mijn website saai vinden. Alleen al het ontbreken van afbeeldingen; bezoekers willen graag zoveel mogelijk plaatjes want dat zijn hapklare brokken. Op sociale media wordt een foto sneller geliket dan een tekst, want voor dat laatste moet iemand moeite doen en dat is nou ook weer niet de bedoeling van sociale media. Sociale media is ook een vorm van consumentisme, alleen zijn we daar niet alleen verbruiker, maar ook aanbieder met maar al te vaak de subtekst 'kijk nou eens wat een geweldig leven ik toch heb, moet je ook doen'.
Bij de lay-out van mijn website gaat het mij om de leesbaarheid van de tekst, waarbij het de kunst is om niet alleen een website vorm te geven die leesbaar is, maar ook één die mooi is. Althans, in mijn ogen. Ik denk dat ik in de afgelopen jaren wel tot een beeld gekomen ben die voor mij werkt. Bezoekers die meer afleiding willen kunnen elders hun hart ophalen.
Overigens, met leesbaarheid bedoel ik niet alleen visuele leesbaarheid zonder voortdurende afleiding, maar ook eenvoud in woordgebruik. Waarom iets ingewikkeld verwoorden als je het ook eenvoudig kan? Er zijn bloggers (excusez le mot) die denken dat hun stijl beter en mooier wordt als ze hun gedachten ingewikkelder verwoorden en denken daarmee meer precisie te bereiken. Ik ervaar dat eerder als het innemen van ruimte die ik zelf als lezer kan en wil invullen, dat hoeft de schrijver niet voor mij te doen. Minder is niet altijd meer, maar geeft wel ruimte aan het laten gaan van mijn gedachten. Ik wil geen schrijver die louter voor mij denkt en invult, ik wil een schrijver die mij aanspoort eigen gedachten te hebben en te verkennen. Moeilijke teksten schrijven is intellectuele luiheid, niet de moeite nemen helderheid te verschaffen.
Ik ervaar minimalisme als een zoektocht naar een kern, een kern die voor mij genoeg is. Zo'n zoektocht kan een rusteloze zoektocht zijn met veel zijpaden en omwegen, maar ook met veel prachtige panorama's. Het zal niet leiden tot minimalistische perfectie en of die kern werkelijk bestaat of illusoir is, dat weet ik niet. Misschien is de kern juist wel een vorm van afwezigheid. Of wat de daoïsten P'oe of P'u noemen, het Ongekerfde Blok (zoals het in de Tao van Poeh genoemd wordt). Daoïsten veronderstellen dat er een oorspronkelijke, natuurlijke staat van alles bestaat waar spontaniteit en eenvoud uit voortkomt en dat verloren kan gaan (voor een betere beschrijving: ziran 自然).
In mijn zoektocht heb ik ontdekt, dat ik eerst ruimte en stilte in mezelf moet vinden, om ruimte en stilte in mijn omgeving te zien en te horen en uiteindelijk wordt het een wisselwerking tussen binnen en buiten. Trouw blijven aan mijn eigen behoeften en weerstand bieden aan de verlokkingen van anderen die menen te weten (of menen te moeten verkopen) wat je wel en niet zou moeten doen, hebben of ervaren om gelukkig te zijn. Best lastig in een samenleving die mij bijkans bombardeert met indrukken, met adviezen, met de voortdurende impliciete of expliciete boodschap: als je maar dit doet of koopt dan word je wel gelukkig.
Gelukkig zijn kan een eigen keuze zijn (als de omstandigheden dat toelaten) en als ik daarvoor kies zie ik de wereld anders (niet per se beter, anders). Er schijnt een boeddhistische wijsheid te bestaan die beweert dat er geen weg naar geluk is, maar dat de weg geluk is. Ik herkauw die gedachte vaak en ik denk dat het geen onzin is. Overigens denk ik dat mijn weg die ik zou moeten gaan niet bestaat, maar ontstaat door te gaan, te leven, op welke wijze dan ook.
Ik heb niet de pretentie een originele gedachte, laat staan een wijsheid, gevonden te hebben die iedereen zou moeten volgen. Wat voor mij werkt, hoeft niet per se voor anderen te werken. Iedereen vormt zijn eigen weg, als hij daar de gelegenheid voor krijgt en als je jezelf daartoe de gelegenheid geeft. Soms denk ik wel eens 'heb ik nu achtenvijftig jaar moeten worden om te ontdekken wat ik een prettige levenswijze vind?', maar ik weet dat dat niet waar is. Ik wist het altijd al, ik kon alleen niet voldoende de druk weerstaan om te voldoen aan de behoeften van anderen en de samenleving. Minimalisme kan een manier zijn om die druk langzaam maar zeker af te pellen om zicht te krijgen op wat ík van waarde vind. Dat afpellen gebeurt in mijn hoofd, niet in het minimaliseren van bezittingen.
Wellicht dat de lay-out van mijn website daar een illustratie van is geworden. Stilte (wat niet afwezigheid van geluid is), eenvoud (wat niet afwezigheid van complexiteit behoeft te zijn) en alleenzaamheid (wat niet betekent altijd maar alleen te (willen) zijn). Helderheid en ruimte waarin een gedachte kan ontstaan. Mijn eigen digitale plek waar de storm van de wereld en de samenleving zoveel mogelijk afwezig is. Eenvoudigweg
12.1.2026