silence · simplicity · solitude

1804

24 mei 2021

En hij [Vladimir Nabokov] lanceert een verontrustend gedachte-experiment: 'Stel dat we op een dag wakker worden en ontdekken dat we totaal niet meer in staat zijn om te lezen?'
Irene Vallejo Papyrus. Een geschiedenis van de wereld in boeken, 355

Een zeker ongemak voelen is onderdeel van de leeservaring; er schuilt veel meer pedagogie in verontrusting dan in verlichting.
Irene Vallejo Papyrus. Een geschiedenis van de wereld in boeken, 257

In de woorden van Jacques Lacarrière: Herodotos spande zich in om de vooroordelen van zijn Griekse landgenoten weg te nemen door het te laten zien dat de scheidslijn tussen barbarij en beschaving nooit een geografische grens is tussen verschillende landen, maar een morele grens binnen elk volk, sterker nog, binnen elk individu.
Irene Vallejo Papyrus. Een geschiedenis van de wereld in boeken, 217

In mijn geval voert alles terug naar de kindertijd, en ik geloof dat daar een essentiële reden voor is: mijn eerste contact met literatuur verliep via het voorgelezen worden, de veelsprong waar alle tijden samenkomen – het heden van het schrijven en het verleden van de oraliteit; het verliep als klein theater met slechts een toeschouwer, als vaste afspraak, als bevrijdende smeekbede.
Irene Vallejo Papyrus. Een geschiedenis van de wereld in boeken, 129

Ik ben groot geworden, maar heb nog steeds een zeer narcistische verhouding met boeken.
Irene Vallejo Papyrus. Een geschiedenis van de wereld in boeken, 128

Ik stel me voor dat ik de bibliotheek van Alexandrië binnenga – het moet een ervaring zijn vergelijkbaar met wat ik voelde toen ik voor het eerst op internet surfte: de verrassing, de duizeling van de immense ruimte.
Irene Vallejo Papyrus. Een geschiedenis van de wereld in boeken, 45-46

Hoewel het hem onmogelijk was aan een magische invloed te geloven, bewonderde hij de toevalligheden van het menselijk leven.
Honoré de Balzac De huid van chagrijn, 41

1803 | honderd woorden (1)

28 april 2021

Foto’s en filmpjes online van massa’s mensen in diverse steden. Koningsdag, voor veel mensen een dag om feest te vieren en dat laten ze zich niet ontnemen. Dus op hun vrije dag verlaten mensen hun huizen en trekken de stadsparken in om gezelligheid te zoeken. Corona of niet. Een dag later zitten ze wellicht allemaal vanaf twaalf uur met hun biertje trots op een terrasje. Nu maar hopen dat diezelfde mensen straks niet hun feestje moeten voortzetten op de corona afdelingen van een ziekenhuis of, als er nog genoeg plaatsen beschikbaar zijn, op de ic-afdeling. Blij dat ik republikein ben.

1806 (2)

1802 | brieven aan A. (12)

24 april 2021

Lieve A.,

Een mevrouw vertelde voor de camera dat er soms dagen zijn dat ze haar eigen stem niet hoort. Ze keek erbij alsof dat het heel erg was en ik wilde best geloven dat het voor haar verschrikkelijk is. Een dag niemand om mee te praten, een dag geen aandacht, dat moet wel heel eenzaam zijn. Dan hoef je voor de camera niets uit te leggen, dat begrijpt iedereen.

Het komt geregeld voor dat ik een dag niemand spreek. Het zijn de dagen waarop ik juist mijn stem hoor. Het zal voor velen verwonderlijk zijn dat ik mijn eenzaamheid koester. In deze tijd waarin mensen zo hunkeren naar sociaal contact, voel ik me als een vis in het water in mijn alleenzaamheid. Natuurlijk, ik heb contact met collega's en ik zie mijn kinderen geregeld, ik maak wel eens een praatje in de wandelgangen van de flat of ik wissel even een paar woorden met een medewerker van de Albert Heijn – er valt zo nu en dan niet aan te ontkomen –, maar op vrije dagen komt het voor dat ik 's avonds kan constateren dat ik die dag niemand heb gesproken en dat ik dat uitermate prettig vind.

Ik voldoe daarmee niet aan het beeld van een geslaagd en succesvol leven. Ik heb geen baan waarmee ik veel centjes verdien, ik heb geen grote auto, ik heb geen rijk sociaal leven, ik ga niet op vakantie ... om maar een paar aspecten te noemen waaraan vaak gedacht wordt bij een geslaagd leven. Afgezien van mijn kinderen zal ik ook niets nalaten, geen enkel spoor. De gedachte ooit een boek te schrijven is maar spel, iedereen weet dat ik geen schrijver ben en dat dat boek er nooit zal komen. Ik ben niet gevoelig voor het idee dat je iets zou moeten bereiken in je leven, dat je je dromen zou moeten najagen. Dat anderen dat wel doen en er wellicht gelukkig van worden, prima, ik laat liever geen voetstappen achter. Voor mij is de gedachte dat het leven volstrekt nutteloos en zinloos is een bevrijdende gedachte. Ik hoef niet mijn best te doen om in de hemel te komen, hoe je die hemel dan ook wilt omschrijven. Als ik iets van Nietzsche heb overgenomen dan is het wel dat ik mijn leven omhels zoals het is, mijn eenvoudige leven met al zijn vrolijke en verdrietige momenten, ik zou geen ander leven wensen, want het is mijn leven. Dat is mijn luxe.

Ik hecht ook steeds minder aan mijn principes, opvattingen, meningen. Ze zijn niet meer uitgesproken en ik merk dat ze steeds vaker bij gelegenheid zijn, een momentopname. Ik hoor mezelf in een gesprek van alles beweren en ik wist niet dat ik er zo over dacht. Daarom is een goed gesprek op z'n tijd altijd welkom, dan kom ik er weer achter wat ik vind. Toch zullen er ergens op de bodem van mijn gedachten, op een plek waar bijna geen licht meer valt, vast wel een aantal principes hebben postgevat, maar ik laat ze daar kwijnen. Ik voel geen behoefte meer aan een vastomlijnd wereldbeeld die je als een bastion om je heen kan bouwen. Voordat je het weet kijk je door een bril waarmee je de wereld kunt verklaren door alles aan de blokkendoos van jouw wereldbeeld aan te passen. Ik kom ze tegen, die versteende mensen die volledig overtuigd zijn dat zij alles juist zien omdat zij alles naar hun illusies toe kunnen verklaren. De laatste tijd ging het in de media vaak over complotten, maar ik vermoed dat elke religie, politieke overtuiging of wat dan ook, wezenlijk een complot in zich draagt.

De wereld als een kippenren waarin mensen luid kakelend voortdurend meningen, opvattingen als een onvruchtbaar legsel uitpoepen. Allemaal met de beste bedoelingen, om de wereld te verbeteren, om onrechtvaardigheid te bevechten of om zelfs een paradijselijk wereld te willen creëren. En, dames en heren jongens en meisjes, heeft al dat gekrakeel wezenlijk iets opgeleverd?

Ik doe er steeds vaker het zwijgen toe en wellicht is dat ook de reden dat mijn website steeds stiller wordt. Achttien jaar is het nu, een leeftijd waarop een mens meerderjarig wordt. Ermee stoppen kan ik niet, ik geef toe dat de mogelijkheid en de ruimte die het me biedt me dierbaar is. Een plek waar ik me zo nu en dan even kan terugtrekken om in alle stilte en alleenzaamheid mijn ei te kunnen leggen. Totdat de Kippenboer mijn productiviteit te laag vindt en mijn kop op het hakblok legt.

Vaert wel ende levet scone,
jwl

1801

2 april 2021

En hij opent de buitendeur en loopt een eindje de Markt op en hij legt zijn hoofd in zijn nek en kijkt naar de drie verlichte ramen op de eerste verdieping, en door het middelste raam ziet hij haar, ze veegt de vloer met gebogen hoofd en rug, en ze beseft het niet, maar ze wordt ingesloten door het gebouw van de apotheek en het enorme boven haar uittorenende bankgebouw, en buiten de ramen, waar hij is, loert de duisternis op haar en haar droeve eenzaamheid zweeft door de ruiten naar hem toe, en hij staat naar haar te kijken en hij denkt dat haar schuld met hem te maken moet hebben, dat kan niet anders, hij zou haar kunnen vergeven als hij wist wat ze had misdaan en dan zou ze hem vrijlaten. En alsof ze zijn blik voelt kijkt ze op en ze ziet hem in de lichtkring van de lantaarn voor het huis staan, en ze aarzelt, maar ze kan het niet laten, ze opent het raam en leunt naar buiten, wat doe je, roept ze, en hij geeft geen antwoord, hij loopt naar binnen, de trap op, en zij heeft intussen het raam gesloten en de bezem weer gepakt, hij gaat in de vensterbank zitten en volgt haar bewegingen met zijn ogen, en hij zegt dat hij op weg was naar huis. Ik ga zo met je mee, zegt ze, en hij zegt dat hij het niet over haar huis had maar over de zijne, en ze stopt met vegen en ze vraagt waar dat dan is, en daar heeft hij geen antwoord op, hij weet het niet, en een benauwd gevoel vult zijn borst, alsof hij voorgoed in haar fantasie zit opgesloten, afgesneden van de wereld waar de jaren van zijn echte leven ongemerkt voorbijglijden.
Anjet Daanje De herinnerde soldaat, 431

1800

17 maart 2021

There is a persisting attraction in the escape from the company of others.
David Vincent A History of Solitude, 257

We cannot yet know how the digital natives will perform as they grow up to be lovers, parents, and pensioners and face new challenges in moving between electronic and verbal communication.
David Vincent A History of Solitude, 249

The digital revolution represents the culmination of the search not only for sociability but, as important, also for its absence.
David Vincent A History of Solitude, 247

The key question is under what circumstances solitude tips over into loneliness.
David Vincent A History of Solitude, 240

De punt aan het eind van een zin is de dood, die dood moet worden uitgesteld.
Arnon Grunberg Rijneveld en de buitenwereld. Jus blijft jus in: De Groene Amsterdammer 2021/6, 57

Me in deze tijden staande houden komt er steeds meer op neer dat ik weet wat ik wel en niet wil weten.
Marja Pruis God in: De Groene Amsterdammer 2021/6, 65

Tussen de wooden in de stilte. Daar gebeurt het!
Roeland Schweitzer Tao Te Tjing voor kinderen en andere volwassenen, tekst 11

Het kan heilzaam zijn om te beseffen dat achter je lijden niet per se een stoornis schuilgaat, maar een wereldbeeld.
Nina Polak Hoogmoed en zelfhaat: welkom in het hoofd van de hedendaagse student, de Correspondent

Niet van jezelf of je leven iets maken, maar het iets laten worden.
Dirk van Weelden Ik verdom het in: De Gids 2020/5, 10

1799

14 maart 2021

Gwen John (1876-1939)
A Lady Reading (1909-1911)

1798

1 maart 2021

Niets ergers dan het theater van lijsttrekkersdebatten. Potje debattechnisch armpje drukken en kijken wie het meeste succes heeft met de ingestudeerde frasen en oneliners, met spinnen en framen, het is soms van een pathetische treurigheid, ik kijk en luister er niet meer naar. Bovendien, wie er aan de vooravond van de verkiezingen nog achter moet komen op wie of welke partij hij moet stemmen, die gedraagt zich als een student die op een avond het tentamen van de volgende dag toch maar eens gaat leren (en geloof me, ik was daar expert in). Beter is om de politiek te volgen buiten verkiezingstijd, bijvoorbeeld door een krant te lezen en zo nu en dan bij gelegenheid de debatten in de Tweede Kamer te volgen en dan bij voorkeur niet bij grote onderwerpen alleen, maar ook de alledaagse werkzaamheden. Als er dan een kamerlid is waarbij je steeds denkt juist, inderdaad, zo denk ik er ook over, dan is de kans groot dat diegene een goede vertegenwoordiger voor jou zou kunnen zijn. Alleen, de parlementsleden bij wie ik dat had de afgelopen jaren, keren niet terug en nu voel ik me verweesd en vervreemd van de partij waar ik altijd op stemde. Zoveel partijen en kandidaten en ik heb werkelijk geen idee op wie te stemmen dit jaar.

1797

21 februari 2021

Józef Pankiewicz (1866-1940)
The Old City Market, Warsaw, at Night (1892)

1796

17 februari 2021

Het was niet het binnendringen van het parlement dat me zo verbaasde, dat immers was toch één van mogelijkheden geweest die kon voortvloeien uit de afgelopen tijd. Nee, het was vooral het circus van de berichtgeving en vooral de grote woorden die meteen aan de gebeurtenissen gekoppeld werden. Zoals elke recensent die een boek bijzonder mooi vindt het meteen bombardeert tot meesterwerk, tot het beste boek van het jaar enz., zo lijkt elke journalist en sommige particulieren op sociale media zo snel mogelijk te spreken van een historische gebeurtenis. Alsof het snel snel snel een label moet krijgen, beschreven en geduid moet worden, alsof snel snel snel opvattingen en meningen geventileerd moeten worden, zodat we de gebeurtenissen een plekje kunnen geven, een historisch plekje welteverstaan, en weer over kunnen tot de waan van de dag, het kopje koffie dat gezet moet worden, de boodschappen die gedaan moeten worden, met een mondkapje. Alsof er alles, alsof er niets gebeurd is. Wij, de toeschouwers hebben gezien en willen dit graag laten weten. Wij, de toeschouwers hebben er een mening over en willen dit graag ventileren. Like me, reageer als je durft. De kortademige nieuwsduiding regeert, de meningenfabriek schuift aan aan de tafel van de talkshows, met professionele verbijstering wordt kond gedaan, vertelt hoe het allemaal kon gebeuren, zodat iedereen straks weer rustig kan gaan slapen. Binnenkort een nieuwe historische gebeurtenis ...

1795

10 januari 2021

Er was nachtvorst geweest, de grond was hard. Daar waar de modder door de regen een zuigende massa was, daar waren nu reliëfs van schoenafdrukken van vorige wandelaars zichtbaar. Hier en daar gevuld met tot ijs bevroren water, wit door de lucht eronder. Als kind liet ik het ijs graag breken om met verwondering naar de stukjes ijs te kijken, stukjes ijs die op glas leken. Gebroken spiegels. Er lag rijp als witte aanslag op de bladeren, bladeren die dan zo lekker knisperen wanneer ik er overheen loop. De rijp op de takken begon te smelten, zodat het knisperen werd vermengd met het geluid van vallende druppels.

Ik wandelde in het bos, nu wandelt het bos in mij.

1794

1 januari 2021

Jan Steen (1626-1679)
The Morning Toilet (c.1665)